ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΕΡΑΥΝΟΥΣ
 
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΖΩΗΣ

Εάν ένα μέρος του ρεύματος του κεραυνού περάσει από το ανθρώπινο σώμα παρατηρούνται τα ίδια φαινόμενα όταν το σώμα βρεθεί κάτω από διαφορά δυναμικού μιας συνηθισμένης ηλεκτρικής εγκαταστάσεως αλλά σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό. Πιο συγκεκριμένα κατά το ατύχημα της κεραυνοπληξίας παρατηρούνται σοβαρές οργανικές ανωμαλίες όπως καρδιακή μαρμαρυγή, απώλεια αισθήσεων, στάση της καρδιάς, shock με νευρική παράλυση, βαριά εγκαύματα κλπ.

Στην περίπτωση όπου το ατύχημα της κεραυνοπληξίας δεν έχει θανατηφόρο αποτέλεσμα εμφανίζονται κατά κανόνα παραλύσεις νεύρων ή μυών χωρίς παρενέργειες. Μέσα σε μερικές ώρες ή το πολύ μέσα σε μερικές μέρες επανέρχεται η φυσιολογική τους λειτουργία.

Επικίνδυνη είναι επίσης η παρουσία ατόμου σε μέρος όπου κοντά πέφτει κεραυνός και αυτό γιατί το σώμα με την εκκένωση χάνει ξαφνικά το ηλεκτρικό φορτίο που είχε πάρει από επαγωγή από το νέφος, αλλά κυρίως διότι η βηματική τάση που αναπτύσσεται μπορεί να πάρει μεγάλες τιμές.

Σε κλειστούς χώρους ο άνθρωπος είναι κατά μεγάλο ποσοστό εξασφαλισμένος όταν το κτίσμα έχει καλή αντικεραυνική προστασία.

Στο ύπαιθρο υπάρχει κίνδυνος όταν σε ώρα καταιγίδας σταθεί κανείς όρθιος σε ανοικτό πεδίο, εξαιτίας της αυξημένης πεδιακής εντάσεως που δημιουργείται πάνω από το σώμα του. Επικίνδυνη είναι επίσης και η παραμονή ατόμων κοντά σε δένδρα ή ψηλούς τοίχους, όπου κατά την κακοκαιρία τα άτομα καταφεύγουν για να προφυλαχθούν από τη βροχή. Οι τοίχοι είναι επικίνδυνοι γιατί είναι δυνατό κάπου κοντά να υπάρχει γείωση αλεξικεραύνου. Πρακτικά βρίσκεται κανείς σε ασφάλεια σε απόσταση 30 m από το σημείο εισόδου του κεραυνού στην γη.

Επίσης όταν κανείς στέκεται σε ώρα κακοκαιρίας πρέπει να έχει τα πόδια του κλειστά, για να αποφύγει τη δημιουργία βηματικής τάσεως (βηματική τάση είναι η διαφορά δυναμικού που αναπτύσσεται μεταξύ των πελμάτων, όταν αυτά απέχουν 1m μεταξύ τους, τη στιγμή εισόδου του ρεύματος του κεραυνού στο έδαφος). Στην πράξη πρέπει να έχει ο καθένας υπ' όψη του ότι όταν η χρονική διαφορά μεταξύ κεραυνού και βροντής είναι μικρότερη από 10 δευτερόλεπτα, τότε η καταιγίδα βρίσκεται σε απόσταση το πολύ 3 χιλιομέτρων και από τη στιγμή εκείνη βρίσκεται σε περιοχή αυξημένου κινδύνου.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΤΙΡΙΩΝ

Οι κίνδυνοι των κτιρίων συνίστανται κατά κύριο λόγο, στην πρόκληση πυρκαγιών αλλά και σε εκρηκτικά φαινόμενα που οφείλονται σε απότομη ατμοποίηση ποσοτήτων νερού. Τέτοιο κίνδυνο διατρέχουν οι στέγες, οι εξώστες και οι κεφαλές των καπνοδόχων. Πυρκαγιές από κεραυνούς σημειώνονται σε αγροτικά σπίτια με ελαφρές στέγες. Στον κίνδυνο της απότομης ατμοποιήσεως νερού είναι εκτεθειμένα τα αρχαιολογικά μνημεία. Τα μνημεία αυτά, άφθονα στη χώρα μας, βρίσκονται τις περισσότερες φορές πάνω σε υψώματα. Το πρόβλημα της προστασίας των μνημείων αυτών, έγκειται στην σχεδίαση αντικεραυνικής εγκαταστάσεως, αόρατης από τους επισκέπτες το οποίο παρουσιάζει σημαντική δυσκολία.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

Το τμήμα εκείνο των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων που υποφέρει άμεσα από τις πτώσεις κεραυνών, είναι τα εναέρια ηλεκτρικά δίκτυα και οι υπαίθριες συσκευές, όπως μετασχηματιστές, διακόπτες, κλπ. καθώς και τα τηλεφωνικά δίκτυα, κεραίες, τηλεοράσεις, VIDEO, ηλεκτρονικοί υπολογιστές, ασύρματοι, γενικά ηλεκτρικές συσκευές, αναμεταδότες τηλεοράσεως, αντλιοστάσια, ηλεκτρικά μηχανήματα εγκαταστημένα στο ύπαιθρο κλπ. Τόσο από την απ' ευθείας πτώση κεραυνού πάνω σε στοιχεία του ηλεκτρικού δικτύου αλλά και από τη διέλευση φορτισμένου νέφους πάνω από το δίκτυο δημιουργούνται υπερτάσεις με μορφή κρουστικών κυμάτων οι οποίες καταπονούν τα υπόλοιπα στοιχεία των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων. Τα κυριότερα χρησιμοποιούμενα μέσα για την προστασία των ηλεκτρικών συσκευών είναι :

  • Γειώσεις στύλων και ιστών γραμμής.
  • Γραμμές ή αγωγοί γης.
  • Σπινθηριστές.
  • Αλεξικέραυνα τύπου βαλβίδας ή μη γραμμικής αντιστάσεως και τύπου ιονισμού.